Kurs kupna a kurs sprzedaży – czym się różnią i jak działają?

Kurs kupna to cena, po której bank lub kantor odkupuje walutę od klienta, a kurs sprzedaży to cena, po której mu ją sprzedaje. Różnica między tymi stawkami nazywa się spreadem walutowym i jest marżą instytucji wymieniającej pieniądze.

Dlaczego istnieją dwa różne kursy?

Bank nie patrzy na transakcję tak samo jak klient. Gdy kupujesz euro za złote, dla Ciebie jest to zakup waluty, ale dla banku sprzedaż euro. Gdy oddajesz bankowi euro i otrzymujesz złote, Ty sprzedajesz walutę, a bank ją kupuje.

Dlatego przy kupowaniu waluty sprawdzasz kurs sprzedaży instytucji, a przy jej odsprzedaży – kurs kupna. To właśnie odwrócenie perspektywy jest najczęstszym źródłem pomyłek.

Banki i kantory nie stosują jednej stawki, ponieważ ponoszą koszty obsługi transakcji, utrzymywania infrastruktury oraz ryzyka zmian kursowych. Różnica między ceną zakupu i sprzedaży pozwala im pokrywać te koszty i osiągać przychód.

Czym jest spread walutowy?

Spread walutowy to różnica między kursem sprzedaży a kursem kupna tej samej waluty. Można wyrazić go kwotowo, odejmując kurs kupna od kursu sprzedaży, albo procentowo, odnosząc różnicę do poziomu kursów.

Przykładowo, jeśli instytucja kupuje euro po 4,20 zł, a sprzedaje je po 4,30 zł, różnica wynosi 0,10 zł na jednym euro. Przy zakupie 1000 euro sama różnica między stawkami wpływa na koszt transakcji w wysokości 100 zł, pomijając ewentualne dodatkowe opłaty.

Spread bywa nazywany ukrytym kosztem wymiany, ponieważ nie zawsze jest pokazany jako osobna prowizja. Jego wysokość widać jednak bezpośrednio w tabeli kursowej. Im większa odległość między kursem kupna i sprzedaży, tym mniej korzystna jest wymiana dla klienta.

Na wysokość spreadu wpływają przede wszystkim następujące czynniki:

• Płynność waluty – popularne waluty, którymi handluje się często, zwykle mają niższe spready niż waluty rzadziej wymieniane.
• Sytuacja rynkowa – przy silnych wahaniach kursów instytucja może zwiększyć różnicę, aby ograniczyć ryzyko związane ze zmianą ceny.
• Typ instytucji – bank, kantor stacjonarny, kantor internetowy i platforma wymiany mogą stosować różne marże oraz opłaty.

Znaczenie może mieć także rodzaj transakcji. Kursy dla gotówki, przelewów lub płatności kartą nie zawsze są identyczne, ponieważ każda z tych operacji wiąże się z innymi kosztami i zasadami rozliczenia.

Jak spread wpływa na koszt wymiany?

Najprościej ocenić koszt, porównując kwotę, którą wydajesz, z kwotą waluty otrzymaną po zastosowaniu kursu sprzedaży. Jeżeli kupujesz walutę za złote, dzielisz posiadaną kwotę w złotych przez kurs sprzedaży. Gdy sprzedajesz walutę, mnożysz jej ilość przez kurs kupna.

Załóżmy, że chcesz kupić 1000 jednostek waluty po kursie sprzedaży 4,30 zł. Zapłacisz 4300 zł. Gdyby kurs sprzedaży wynosił 4,25 zł, koszt wyniósłby 4250 zł. Różnica 50 zł wynika wyłącznie z poziomu zastosowanej stawki, dlatego przy większych kwotach nawet niewielki spread ma znaczenie.

Kurs średni, w tym kurs średni publikowany przez NBP, może służyć jako punkt odniesienia, ale nie jest zwykle kursem, po którym klient zawiera transakcję w banku lub kantorze. Najczęściej znajduje się pomiędzy kursem kupna a kursem sprzedaży. Porównanie oferty z kursem średnim pomaga ocenić, jak dużą marżę zawiera dana wymiana.

Nie należy jednak patrzeć wyłącznie na samą wartość kursu. Trzeba sprawdzić, czy instytucja pobiera osobną prowizję, czy podana stawka dotyczy gotówki lub dewiz oraz czy obowiązuje dla całej wymienianej kwoty. Dwie oferty z podobnym kursem mogą dać różny wynik po doliczeniu opłat.

Gdzie porównywać kursy walut?

Przed wymianą większej kwoty warto sprawdzić kilka ofert i zestawić zarówno kurs kupna, jak i kurs sprzedaży. Przydatne są w szczególności:

• tabele kursowe banków,
• kantory stacjonarne,
• kantory internetowe,
• platformy wymiany walut, na których użytkownicy składają własne oferty.

Bank może zapewniać wygodę i łatwą dostępność, ale nie zawsze oferuje najniższy spread. Kantor internetowy lub platforma wymiany może mieć węższą różnicę między kursem kupna i sprzedaży, choć warunki zależą od konkretnej waluty, pory oraz sposobu rozliczenia.

W przypadku wymiany dwóch walut obcych, na przykład euro na dolary, może być stosowany kurs krzyżowy. Wtedy złoty nie jest walutą bazową, a kurs pary walutowej wynika z relacji obu walut do złotego lub z ich notowań rynkowych. Dla podstawowej oceny oferty nadal najważniejsze pozostają kurs zastosowany w transakcji i całkowity koszt wymiany.

Przy wymianie większej kwoty sprawdź przede wszystkim spread, dodatkowe prowizje i kwotę, którą rzeczywiście otrzymasz. Kurs średni pomaga ocenić ofertę, ale nie zastępuje kursu transakcyjnego.