Co zrobić, gdy otrzymasz fałszywy banknot?

Jeśli podejrzewasz, że masz fałszywy banknot, nie płać nim, nie rozmieniaj go i nie przekazuj innej osobie. Zgłoś się z nim do banku albo najbliższej jednostki Policji. Nieświadome posiadanie falsyfikatu nie jest tym samym co świadome wprowadzenie go do obiegu, ale próba zapłaty może prowadzić do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 310 Kodeksu karnego.

Co zrobić z fałszywym banknotem?

Nie próbuj samodzielnie rozstrzygać, czy banknot jest podrobiony. Jeśli budzi uzasadnione wątpliwości, potraktuj go jako podejrzany i zabezpiecz do czasu przekazania właściwej instytucji. Bank lub Policja zatrzyma banknot za pokwitowaniem, a następnie może on zostać przekazany do ekspertyzy Narodowego Banku Polskiego.

Najważniejsza jest kolejność działań:

1. Odłóż banknot i nie używaj go w żadnej transakcji.
2. Zanotuj, gdzie i kiedy go otrzymałeś oraz – jeśli to możliwe – od kogo.
3. Zgłoś się do banku albo najbliższej jednostki Policji.
4. Przekaż banknot do sprawdzenia i podaj swoje dane oraz okoliczności jego otrzymania.
5. Poproś o pokwitowanie zatrzymania banknotu i zachowaj je.

Pokwitowanie potwierdza, że przekazałeś konkretny banknot do sprawdzenia. Nie niszcz go ani nie próbuj odzyskać z powrotem. Może być materiałem potrzebnym do ustalenia, skąd pochodził.

Czego nie robić?

Po stwierdzeniu lub podejrzeniu nieautentyczności banknotu nie próbuj się go „pozbyć”. Takie zachowanie może zostać potraktowane jako świadome wprowadzanie fałszywych pieniędzy do obiegu. Dotyczy to także przekazania banknotu osobie, która nie wie, że jest on podrobiony.

Nie podejmuj żadnego z poniższych działań:

• Nie płać podejrzanym banknotem w sklepie, restauracji ani punkcie usługowym.
• Nie rozm ieniaj go na mniejsze nominały.
• Nie przekazuj go dziecku, znajomemu ani innej osobie.
• Nie niszcz, nie przerabiaj i nie wyrzucaj banknotu, ponieważ może być potrzebny do ekspertyzy.

Czy grozi mi kara za samo posiadanie fałszywki?

Samo nieświadome otrzymanie i posiadanie fałszywego banknotu nie oznacza automatycznie popełnienia przestępstwa. Znaczenie ma to, czy wiedziałeś o jego nieautentyczności i co zrobiłeś po uzyskaniu takiej wiedzy.

Inaczej oceniana jest świadoma próba użycia falsyfikatu. Wprowadzenie podrobionych pieniędzy do obiegu, posługiwanie się nimi lub przekazanie ich kolejnej osobie może skutkować odpowiedzialnością na podstawie art. 310 Kodeksu karnego. Dlatego zgłoszenie banknotu w banku albo na Policji jest bezpieczniejszym rozwiązaniem niż próba odzyskania jego wartości przez kolejną płatność.

Czy odzyskam pieniądze za fałszywy banknot?

Jeżeli ekspertyza potwierdzi, że banknot jest fałszywy, zostanie zatrzymany bez prawa do zwrotu jego równowartości. Wynika to z art. 35 ustawy o Narodowym Banku Polskim. Oznacza to, że osoba, która nieświadomie przyjęła falsyfikat, co do zasady ponosi stratę finansową.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy banknot jest autentyczny, ale uszkodzony albo zużyty. Taki znak pieniężny może podlegać wymianie, jeśli spełnia wymagania określone w przepisach. Dlatego warto podać dane i odebrać pokwitowanie. Dopiero ekspertyza pozwala odróżnić fałszywkę od autentycznego, lecz zniszczonego banknotu.

Banknot zatrzymany w banku lub przez Policję może zostać przekazany do oceny Narodowego Banku Polskiego. Wynik badania przesądza, czy istnieje podstawa do zwrotu równowartości. Samo zgłoszenie nie gwarantuje odzyskania pieniędzy, ale pozwala prawidłowo wyjaśnić sprawę i uniknąć podejrzenia świadomego posługiwania się falsyfikatem.

Jak sprawdzać banknoty przed przyjęciem?

Autentyczność gotówki najlepiej oceniać przez połączenie dotyku, oglądania pod światło i zmiany kąta patrzenia. Nie musisz mieć specjalistycznego urządzenia, aby wychwycić część podstawowych nieprawidłowości.

Sprawdź przede wszystkim:

• Znak wodny – powinien być widoczny pod światło.
• Nitkę zabezpieczającą – także widoczną podczas oglądania banknotu pod światło.
• Druk wyczuwalny dotykiem – niektóre elementy grafiki i oznaczenia powinny mieć wypukłą strukturę.
• Efekt kątowy lub farbę zmienną optycznie – wybrane elementy zmieniają wygląd albo kolor po przechyleniu banknotu.
• Jakość druku i wymiary – rozmazane nadruki, nietypowy kolor lub inny rozmiar powinny wzbudzić ostrożność.

Nie należy mylić banknotu typu „Souvenir” z prawdziwym środkiem płatniczym. Takie imitacje często mają napis „SOUVENIR” albo „nie jest środkiem płatniczym”. Nie można nimi płacić. Użycie ich jako prawdziwych pieniędzy może być elementem oszustwa, nawet jeśli zostały sprzedane jako pamiątka.

Przedsiębiorca, który zatrzyma banknot budzący wątpliwości, powinien postępować zgodnie z właściwymi przepisami i sporządzić protokół zatrzymania. W typowej sytuacji dokument przygotowuje się w trzech egzemplarzach – dla przedsiębiorcy, klienta i Policji. Jeżeli nie można ustalić, kto przekazał podejrzany banknot, protokół trafia do dokumentacji firmy oraz Policji.

Najbezpieczniejsze rozwiązanie jest proste: nie puszczaj podejrzanego banknotu dalej, przekaż go do banku lub Policji i zachowaj pokwitowanie.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W razie wezwania przez organy ścigania lub wątpliwości dotyczących odpowiedzialności karnej skonsultuj się z adwokatem albo radcą prawnym.