Sek – co to za waluta? Wszystko, co musisz wiedzieć

SEK to międzynarodowy kod korony szwedzkiej, oficjalnej waluty Szwecji. Jedna korona dzieli się na 100 öre, choć öre nie występuje już w obiegu jako moneta. Sprawdź, skąd pochodzi ta waluta, jakie ma nominały i jak czytać kurs SEK/PLN.

SEK – co oznacza ten skrót?

SEK jest kodem korony szwedzkiej według standardu ISO 4217. Walutę zapisuje się także symbolem kr, a jej szwedzka nazwa brzmi svensk krona. Korona pozostaje oficjalnym środkiem płatniczym w Szwecji, mimo że kraj należy do Unii Europejskiej.

W notowaniach para SEK/PLN pokazuje relację korony do polskiego złotego. Jeśli kurs wynosi 0,3900, jedna korona kosztuje 0,39 zł, czyli 39 groszy. W drugą stronę 1 zł odpowiada około 2,56 SEK, zanim zostaną uwzględnione spread i opłaty wymiany.

SEK oznacza koronę szwedzką, a nie koronę norweską, duńską czy islandzką. Każda z tych walut ma własny kod ISO 4217.

Jak powstała korona szwedzka?

Koronę szwedzką wprowadzono w 1873 roku, gdy Szwecja uczestniczyła w tworzeniu Skandynawskiej Unii Monetarnej. Do porozumienia należały również Norwegia oraz Dania z Islandią. Nowa jednostka zastąpiła talara szwedzkiego, czyli riksdalera używanego od 1534 roku.

Unia rozpadła się po I wojnie światowej, lecz państwa skandynawskie zachowały wspólną nazwę waluty. Kurs korony przestał być związany ze złotem, a później Szwecja szukała stabilizacji poprzez powiązanie jej z innymi walutami. W okresie międzywojennym znaczenie miał funt brytyjski, od 1939 roku zaś dolar amerykański.

Przełom przyniósł rozpad systemu z Bretton Woods w 1973 roku. Od tego czasu korona funkcjonuje jako waluta płynna, której wartość kształtuje rynek. W 2014 roku Riksbank obniżył stopę referencyjną do zera, a później zastosował także stopę ujemną, próbując zwiększyć presję inflacyjną.

Riksbank i szwedzka tradycja bankowa

Riksbank emituje koronę szwedzką i prowadzi politykę pieniężną państwa. Instytucja kontynuuje tradycję zapoczątkowaną przez Stockholm Banco, pierwszy szwedzki bank utworzony w 1656 roku. Riksbank jest uznawany za najstarszy bank centralny świata.

Szwecja zapisała się także w historii pieniądza jako pierwsze państwo, które wyemitowało papierowe banknoty. Wczesne zabezpieczenia, między innymi znaki wodne i wklęsłe stemple, stosowano na szwedzkich banknotach już w XVIII wieku.

Jakie nominały ma waluta Szwecji?

Korona dzieli się formalnie na 100 öre. Moneta 50 öre została wycofana 1 października 2010 roku, a drobne monety öre zniknęły z obiegu już wcześniej. Przy płatnościach kartą i przelewach öre nadal są uwzględniane. Gotówkę zaokrągla się natomiast do pełnych koron.

Obecny zestaw monet wprowadzano od 2016 roku. Monety 1 i 2 korony wykonano ze stali pokrytej miedzią, natomiast nominały 5 i 10 koron powstają ze stopu określanego jako złoto nordyckie. Nazwa nie oznacza zawartości szlachetnego kruszcu – stop nie zawiera prawdziwego złota.

Monety z wizerunkiem monarchy

Na awersie monet, z wyjątkiem 5 SEK, znajduje się profil króla Karola XVI Gustawa. Moneta 5-koronowa wyróżnia się innym projektem. W 2016 roku do obiegu wróciła także moneta 2-koronowa, nieużywana od 1971 roku.

Jak wyglądają banknoty SEK?

W obiegu znajdują się banknoty o nominałach 20, 50, 100, 200, 500 i 1000 koron. Ich seria została zaprojektowana w ramach konkursu ogłoszonego przez Riksbank w 2011 roku. Zwyciężyła koncepcja Kulturresan autorstwa Görana Österlunda.

Nowe banknoty 20, 50, 200 i 1000 koron weszły do obiegu 1 października 2015 roku. Nominały 100 i 500 koron pojawiły się rok później. Starsze wzory traciły ważność stopniowo, odpowiednio 30 czerwca 2016 i 30 czerwca 2017 roku.

Najwyższy historyczny nominał wynosił 10 000 koron. Wprowadzono go w 1939 roku w dwóch wersjach, lecz wycofano z obiegu w 1991 roku. Obecne banknoty 1000-koronowe upamiętniają Daga Hammarskjölda, sekretarza generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Dlaczego Szwecja nie przyjęła euro?

Szwecja przystąpiła do Unii Europejskiej w 1995 roku, ale nie zastąpiła własnej waluty euro. W referendum przeprowadzonym w 2003 roku większość obywateli odrzuciła przyjęcie wspólnej waluty. Dzięki temu Riksbank zachował możliwość samodzielnego ustalania stóp procentowych i prowadzenia polityki pieniężnej.

Euro bywa akceptowane w części miejsc odwiedzanych przez turystów, lecz nie jest oficjalnym środkiem płatniczym. Sprzedawca może odmówić przyjęcia banknotu w tej walucie albo zastosować własny przelicznik. Rozliczenie w SEK zwykle daje bardziej przejrzysty wynik.

Co wpływa na kurs SEK/PLN?

Korona szwedzka i złoty są walutami płynnymi. Ich kurs zmienia się pod wpływem decyzji Riksbanku i Narodowego Banku Polskiego, inflacji, stóp procentowych oraz danych dotyczących handlu zagranicznego. Znaczenie mają także nastroje inwestorów i ceny surowców.

Szwecja ma gospodarkę silnie powiązaną z globalnym handlem, dlatego notowania SEK reagują na dane z europejskiego przemysłu oraz sytuację na rynkach akcji. Przy wymianie pieniędzy na wyjazd albo przy rozliczeniach z kontrahentem kurs międzybankowy nie musi odpowiadać ofercie banku. Różnicę tworzą spread i opłata za przewalutowanie.

Do szybkiego rachunku służy prosty wzór: kwota w SEK pomnożona przez kurs SEK/PLN daje wartość w złotych. Notowania potrafią zmieniać się w ciągu dnia, więc przy większej wymianie jedna obserwacja nie wystarcza.

W gotówkowych płatnościach w Szwecji kwoty zaokrągla się do pełnych koron, lecz transakcje elektroniczne rozliczają öre z dokładnością do setnej części korony.

Gotówka ma w Szwecji niewielkie znaczenie. W wielu sklepach, restauracjach i hotelach płatność banknotami może nie być przyjmowana, dlatego przed wyjazdem trzeba sprawdzić dostępne metody zapłaty. Karta wielowalutowa lub rachunek obsługujący SEK ogranicza ryzyko niekorzystnego, podwójnego przewalutowania.